Bu Yazıda
Bilgisayarınız aşırı yavaşladığında, reklam virüsleri ekranı kapladığında ya da sistem sürekli mavi ekran verdiğinde en temiz çözüm 'format atmak'tır. Ancak format işlemi, diskin üzerindeki verileri silip sistemi fabrika ayarlarına döndürdüğü için dikkatli bir hazırlık yapılmadan başlandığında geri dönülemez pişmanlıklara yol açabilir.
Her ay Uşak'taki atölyemize 'Evde format attım ama internete bağlanmıyor, ekran çözünürlüğü düzelmiyor ve D sürücüsündeki tüm fotoğraflarım silindi' diyerek başvuran onlarca kullanıcı görüyoruz. Bu tuzaklara düşmemek için formata başlamadan önce şu 8 maddelik altın kontrol listesini mutlaka tamamlayın:
1. Masaüstü, Belgeler ve İndirilenler Klasörünü Yedekleyin
Kullanıcıların en sık yaptığı hata, sadece 'Belgeler' klasörünü yedekleyip Masaüstü'ndeki klasörleri unutmaktır. Windows'ta Masaüstü, İndirilenler (Downloads), Resimler, Videolar ve Müzikler klasörlerinin tamamı C sürücüsünde yer alır.
Bu klasörlerin tamamını harici bir taşınabilir USB diske kopyalamadan kesinlikle formata başlamayın.
2. Tarayıcı Şifreleri, Sık Kullanılanlar ve Yer İmleri
Bankacılık girişleri, e-devlet, iş portalları ve sosyal medya hesaplarınızın şifrelerini tarayıcınız hatırlıyor olabilir. Format attığınız anda bu kayıtlar silinir.
- Google Chrome veya Edge kullanıyorsanız hesap oturumu açarak senkronizasyonu aktifleştirin.
- İkinci bir garanti olarak: Tarayıcı Ayarları > Şifre Yöneticisi > Ayarlar > Şifreleri Dışa Aktar diyerek şifrelerinizi bir Excel/CSV dosyası olarak harici diskinize kaydedin.
3. Wi-Fi ve Ethernet Sürücüsünü USB Belleğe Önceden İndirin!
İşte en büyük tuzak: Windows kurulumu biter, masaüstü açılır ama internet simgesinde kırmızı çarpı vardır. Çünkü yeni nesil Intel/Realtek Wi-Fi yongasının sürücüsü Windows'un standart kurulum medyasında yoktur. İnternetiniz olmadığı için sürücüyü de indiremezsiniz ve cihaz kilitlenir!
Hayat Kurtaran Tavsiye:
Format atmadan önce laptopunuzun marka ve modelini üreticinin sitesinde aratın (Örn: Asus TUF Gaming Wi-Fi Driver). Sürücü kurulum dosyasını indirip Windows kurulumu yaptığınız USB belleğin içine ayrı bir klasör olarak atın.
4. BitLocker Şifrelemesini Kontrol Edin
Windows 11 ile gelen modern laptoplarda Microsoft, diski otomatik olarak BitLocker ile şifreler. Eğer sadece C sürücüsüne format atıp D sürücüsündeki dosyalara ulaşmak istiyorsanız, yeni Windows D sürücüsünü kilitli görebilir ve 48 haneli BitLocker kurtarma anahtarını isteyebilir.
Formattan önce account.microsoft.com/devices/recoverykey adresine giderek BitLocker anahtarınızın kayıtlı olduğunu teyit edin ya da Denetim Masası'ndan BitLocker'ı tamamen kapatın (çözün).
5. Özel Program Lisansları ve Muhasebe Yedekleri
Bilgisayarınızda lisanslı bir muhasebe yazılımı (Logo, Mikro, Zirve vb.), AutoCAD, Photoshop veya antivirüs varsa:
- Yazılımın lisans anahtarını ve müşteri numarasını bir kenara not edin.
- Bazı lisanslar tek cihaza kilitli olduğundan, formattan önce program içinden 'Lisansı Devre Dışı Bırak / Lisansı Boşa Çıkar' işlemi yapılması gerekir.
- Muhasebe veritabanlarının SQL (.bak) yedeğini harici diske mutlaka alın.
6. Outlook E-Posta Arşivleri (.PST Dosyaları)
POP3 protokolü ile şirket e-postalarını Microsoft Outlook üzerinden kullanıyorsanız, gelen tüm e-postalar sunucudan silinip bilgisayarınızın C sürücüsündeki yerel bir .PST dosyasında saklanır. Format attığınızda yılların şirket yazışmaları yok olur.
Outlook > Dosya > Hesap Ayarları > Veri Dosyaları sekmesinden .PST dosyasının konumunu öğrenip bu dosyayı güvenli bir harici diske yedekleyin.
7. Disk Bölümlendirme (Partition) Haritasını Belirleyin
Format ekranında karşınıza 'Sürücü 0 Bölüm 1, Bölüm 2, Bölüm 3...' şeklinde bir liste çıkacaktır. Hangisinin C (Windows) hangisinin D (Dosyalar) olduğunu anlamak için formata başlamadan önce 'Bu Bilgisayar'ı açıp C ve D sürücülerinizin toplam GB boyutlarını bir kağıda yazın. Örneğin C diski 240 GB, D diski 700 GB ise kurulum ekranında 240 GB olan bölümü biçimlendirmeniz gerektiğini kolayca anlarsınız.
8. Temiz ve Orijinal Kurulum Medyası Hazırlayın
İnternette modifiye edilmiş, içine ne olduğu belirsiz crack'ler, arka kapı virüsleri veya reklam yazılımları yerleştirilmiş korsan Windows ISO'larını asla kullanmayın! Microsoft'un resmi sitesinden Media Creation Tool aracını indirerek en az 8 GB'lık temiz bir USB belleğe orijinal Windows 10 veya Windows 11 yazdırın.
Veri Kaybı Korkusu Olmadan Profesyonel Kurulum
Format atarken hata yapmaktan, dosyalarınızı kaybetmekten veya sürücü sorunlarıyla uğraşmaktan çekiniyorsanız cihazınızı Volkan Bilgisayar'a getirin. Uşak Kurtuluş Mahallesi'ndeki servisimizde tüm verilerinizi titizlikle yedekliyor, orijinal sürücüleri kuruyor ve cihazınızı fabrikadan çıktığı günkü hızında teslim ediyoruz.
Cihazınızda Benzer Bir Sorun mu Var?
Ustanıza doğrudan danışın. Şeffaf fiyatlandırma ve 6 ay servis garantisiyle yanınızdayız.